Słowniczek
29 pojęć, które słyszysz u trychologa i przy koloryzacji. Co to jest, jaki mechanizm za tym stoi i co z tego wynika dla Twoich włosów.
Koloryzacja
AirTouch
Technika rozjaśniania, w której pasma przedmuchuje się suszarką: krótkie i słabsze włosy wypadają z pasma, a produkt trafia tylko na dłuższe. Daje wyjątkowo płynne, rozmyte przejście koloru i długo odrasta bez widocznej granicy. Trwa dłużej niż klasyczny balayage, bo to praca precyzyjna, pasmo po paśmie.
Trychologia
Alopecja (łysienie)
Medyczne określenie nadmiernej utraty włosów, większej niż fizjologiczna norma. To pojęcie parasol: mieści w sobie m.in. łysienie androgenowe, plackowate i telogenowe, a każde z nich ma inny mechanizm i inny przebieg. Dlatego praca zawsze zaczyna się od ustalenia typu: najpierw wywiad i trichoskopia, dopiero potem plan.
Koloryzacja
Balayage
Technika ręcznego malowania rozjaśniacza po powierzchni pasm, bez folii, z miękkim przejściem od naturalnej nasady do jaśniejszych końców. Efekt wygląda jak włosy muśnięte słońcem i wygodnie odrasta, bez twardej kreski. Warunek: włos musi być w kondycji, która zniesie rozjaśnianie. Dlatego decyzję o technice podejmuję po obejrzeniu pasm.
Trychologia
Cykl życia włosa (anagen, katagen, telogen)
Każdy mieszek pracuje we własnym rytmie: anagen to wzrost i w tej fazie jest większość włosów na głowie, katagen to krótka faza przejściowa, telogen to spoczynek, po którym włos wypada i cykl rusza od nowa. Dlatego codzienne wypadanie części włosów to fizjologia. Problem zaczyna się, gdy proporcje między fazami się przesuwają, a to widać w trichoskopii.
Koloryzacja
Dekoloryzacja
Chemiczne usuwanie pigmentu z włosa, naturalnego albo pozostałego po wcześniejszych koloryzacjach. To najbardziej obciążający etap pracy z kolorem: rozjaśniacz otwiera łuski i rozbija barwnik wewnątrz włókna, osłabiając jego strukturę. Dlatego duże zmiany rozkładam na etapy i potrafię odmówić, gdy włos jest zbyt osłabiony. Odbudowa złamanych pasm trwa dłużej niż dojście do wymarzonego blondu.
Trychologia
DHT (dihydrotestosteron)
Aktywna pochodna testosteronu, powstająca przy udziale enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z genetyczną wrażliwością mieszków DHT skraca fazę wzrostu włosa i napędza miniaturyzację. To centralny mechanizm łysienia androgenowego, także u kobiet. Ocena hormonów i ewentualna farmakoterapia to zadanie lekarza.
Trychologia
Effluvium telogenowe
Rozlane, nadmierne wypadanie włosów: czynnik obciążający organizm (poród, choroba z gorączką, zabieg operacyjny, restrykcyjna dieta, niektóre leki, silny stres) przesuwa dużą część mieszków jednocześnie w fazę spoczynku (telogen). Włosy wypadają z opóźnieniem, dlatego trudno powiązać wypadanie z przyczyną. Dobra wiadomość: to zwykle proces odwracalny, o ile przyczynę uda się znaleźć i usunąć.
Trychologia
Ferrytyna
Białko magazynujące żelazo. Jej stężenie we krwi pokazuje, jakie rezerwy żelaza ma organizm. Zanim kupisz suplementy na włosy, oznacz ferrytynę. O wyniku rozmawiaj z lekarzem: to on ocenia, czy potrzebujesz żelaza. Żelazo przyjmowane w ciemno może zaszkodzić.
Koloryzacja
Free hand (technika ręczna)
Rodzina technik nakładania koloru z wolnej ręki, bez folii i sztywnego schematu sekcji. Kolorystka decyduje pasmo po paśmie, gdzie i ile produktu położyć, dopasowując rozjaśnienie do strzyżenia, linii twarzy i tego, jak nosisz włosy na co dzień. Balayage to najbardziej znana technika z tej grupy.
Pielęgnacja
Keratyna
Główne białko budulcowe włosa. Twarda keratyna o wysokiej zawartości siarki tworzy niemal całe włókno. W kosmetykach stosuje się keratynę hydrolizowaną: jej drobne fragmenty wypełniają ubytki w uszkodzonym włóknie i działają jak tymczasowe wypełnienie. Od środka syntezę keratyny wspiera dieta z pełnowartościowym białkiem, cynkiem i witaminami z grupy B.
Koloryzacja
Koloryzacja bezpieczna
Sposób pracy z kolorem, w którym granicą jest kondycja włosów. W praktyce: obejrzenie włosów i skóry głowy przed zabiegiem, dobór techniki i mocy utleniacza do stanu pasm, rozkładanie dużych zmian na etapy i plan pielęgnacji po wyjściu z salonu. Czasem oznacza też odmowę: nie rozjaśniam włosów, które tego nie wytrzymają.
Pielęgnacja
Kutykula (łuska włosa)
Zewnętrzna warstwa włosa z przezroczystych, dachówkowato ułożonych łusek. Gdy przylegają, włos odbija światło, jest gładki i trzyma wilgoć oraz pigment. Uniesione lub wykruszone łuski oznaczają matowienie, plątanie i szybsze płowienie koloru. Duża część pielęgnacji po koloryzacji to właśnie domykanie kutykuli: chłodniejsza woda, kwaśne pH, emolienty.
Trychologia
Łojotokowe zapalenie skóry głowy (ŁZS)
Przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry, związana z nadmierną aktywnością drożdżaków Malassezia. Drożdżaki rozkładają sebum do wolnych kwasów tłuszczowych, które drażnią skórę. Stąd zaczerwienienie, swędzenie i tłusty, żółtawy łupież. Różni się od zwykłego łupieżu i wymaga ukierunkowanego postępowania, często we współpracy trychologa z dermatologiem.
Trychologia
Łupież
Widoczne złuszczanie naskórka skóry głowy. Łupież suchy to drobne, białe, sypkie łuski bez stanu zapalnego. Łupież tłusty jest żółtawy, przylega do skóry i często towarzyszy łojotokowemu zapaleniu. To rozróżnienie zmienia całą pielęgnację, dlatego zanim polecę szampon, wolę zobaczyć skórę pod mikrokamerą.
Trychologia
Łysienie androgenowe (AGA)
Najczęstsza postać łysienia: genetycznie uwarunkowana nadwrażliwość mieszków włosowych na DHT, pochodną testosteronu. U kobiet objawia się zwykle powolnym przerzedzaniem włosów wzdłuż przedziałka i na szczycie głowy (oceniane w skali Ludwig), bardzo rzadko pełnym wyłysieniem. Postępuje latami, dlatego tak liczy się wczesne wychwycenie miniaturyzacji w trichoskopii. Farmakoterapię prowadzi lekarz dermatolog, gabinet trychologiczny wspiera skórę głowy i pielęgnację.
Trychologia
Łysienie plackowate (alopecia areata)
Choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy atakuje własne mieszki włosowe, co powoduje nagłe, ostro odgraniczone, okrągłe ogniska wyłysienia. Mieszki nie zostają trwale zniszczone, dlatego włosy często odrastają, ale przebieg bywa nawrotowy i trudny do przewidzenia. Rozpoznanie i farmakoterapia należą do lekarza dermatologa; trycholog może obserwować skórę głowy i wspierać pielęgnację w trakcie.
Pielęgnacja
Mikrobiom skóry głowy
Ekosystem mikroorganizmów, m.in. drożdżaków Malassezia oraz bakterii Cutibacterium i Staphylococcus, który naturalnie zasiedla skórę głowy. W równowadze współtworzy barierę ochronną; jego zaburzenie wiąże się z łupieżem, swędzeniem i ŁZS. To argument przeciw resetowaniu skóry agresywnymi formułami: pielęgnacja ma wspierać równowagę.
Trychologia
Miniaturyzacja włosów
Proces, w którym mieszek z każdym kolejnym cyklem produkuje włos cieńszy, krótszy i słabiej wybarwiony, aż do niemal niewidocznego meszku. To znak rozpoznawczy łysienia androgenowego: pod mikrokamerą widać obok siebie włosy o wyraźnie różnych średnicach. Im wcześniej miniaturyzacja zostanie wychwycona, tym większa szansa na jej wyhamowanie. Mieszek, który całkiem wygasł, już nie wraca.
Pielęgnacja
Peeling skóry głowy
Zabieg złuszczający (enzymatyczny, kwasowy albo drobnoziarnisty), który usuwa zrogowaciały naskórek, resztki kosmetyków do stylizacji i nadmiar sebum. Odblokowuje ujścia mieszków i przygotowuje skórę na kolejne kroki: wcierki i składniki aktywne działają lepiej na oczyszczonej skórze. Częstotliwość dobiera się do stanu skóry. Przy aktywnym stanie zapalnym peeling potrafi zaszkodzić.
Pielęgnacja
PEH (proteiny, emolienty, humektanty)
Sposób porządkowania pielęgnacji według grup składników: proteiny odbudowują włókno, emolienty natłuszczają i domykają łuski, humektanty wiążą wodę. Włosy tracą równowagę, gdy któraś grupa przeważa: przeproteinowane sztywnieją i łamią się, przeciążone emolientami oklapują. Proporcje dobiera się do porowatości i stanu włosów.
Koloryzacja
Pigment i melanina
Melanina to naturalny barwnik włosa: eumelanina odpowiada za tony ciemne, feomelanina za rude i żółte. Rozjaśniacz rozbija melaninę stopniowo, dlatego włos przechodzi po drodze przez ciepłe, pomarańczowo-żółte odcienie, które potem się tonuje. Pigment kosmetyczny z farby osadza się w korze włosa i z każdym myciem powoli się wypłukuje.
Koloryzacja
Porowatość włosa
Stopień uniesienia łusek kutykuli. Od niego zależy, jak szybko włos chłonie i oddaje wodę, składniki pielęgnacyjne oraz pigment. Włosy wysokoporowate (po rozjaśnianiu, wysokich temperaturach, słońcu) szybko nasiąkają i równie szybko gubią kolor. Niskoporowate są gładkie, ale oporne na wnikanie składników. Porowatość to punkt wyjścia do doboru pielęgnacji, m.in. proporcji PEH.
Pielęgnacja
Regeneracja włosów
Odbudowa osłabionego włókna: uzupełnianie protein, lipidów i wody oraz domykanie łusek, w salonie i w domowej pielęgnacji. Włos jest martwą strukturą, więc realnie można wypełnić ubytki i zabezpieczyć włókno przed dalszymi stratami; trwałej naprawy nie ma. Przy mocnych zniszczeniach plan zaczyna się od odcięcia tego, czego nie da się już uratować.
Pielęgnacja
Sebum (łój)
Naturalna wydzielina gruczołów łojowych: tłuszczowy film, który chroni skórę głowy przed wysuszeniem i pomaga utrzymać jej lekko kwaśne pH. Kłopot zaczyna się przy nadprodukcji. Nadmiar sebum jest pożywką dla drożdżaków Malassezia i sprzyja łojotokowemu zapaleniu. Zbyt agresywne odtłuszczanie skóry nie rozwiązuje przyczyny, a dokłada podrażnienie.
Pielęgnacja
SLS i SLES (siarczany)
Sodium Lauryl Sulfate i Sodium Laureth Sulfate: mocne detergenty odpowiedzialne za obfitą pianę w wielu szamponach. Myją bardzo skutecznie, ale u części osób przesuszają i podrażniają skórę głowy, a z włosów farbowanych szybciej wypłukują kolor. Nie każda skóra je toleruje; po koloryzacji polecam łagodniejsze formuły.
Koloryzacja
Tonowanie (neutralizacja)
Nałożenie delikatnego koloru na rozjaśnioną bazę, żeby zgasić niechciane refleksy i ustawić docelowy odcień. Działa na zasadzie koła barw: fiolet neutralizuje żółć, niebieski pomarańcz. To także najszybszy sposób na odświeżenie blondu między pełnymi rozjaśnieniami, bez kolejnej mocnej ingerencji w strukturę.
Trychologia
Trichoskopia
Badanie skóry głowy i włosów w dużym powiększeniu, mikrokamerą (wideodermatoskopem). Pokazuje to, czego nie widać gołym okiem: średnice włosów, ujścia mieszków, złuszczanie, rumień, kondycję skóry. To ocena kondycji skóry głowy. Jeśli obraz mnie niepokoi, kieruję dalej, do lekarza. Od trichoskopii zaczynam też pracę z kolorem: na podrażnioną skórę głowy nie kładę farby.
Koloryzacja
Utleniacze (oksydanty)
Emulsje z nadtlenkiem wodoru w różnych stężeniach, które uruchamiają farbę lub rozjaśniacz: otwierają łuski i utleniają pigment. Wyższe stężenie to nie lepszy efekt, tylko głębsza ingerencja w strukturę włosa. Dobór stężenia do stanu pasm i planowanego rezultatu to jedna z najważniejszych decyzji przy koloryzacji.
Koloryzacja
Wiązania disiarczkowe (mostki siarczkowe)
Chemiczne mostki spinające łańcuchy keratyny wewnątrz włókna. To od nich zależy wytrzymałość i sprężystość włosa. Rozjaśnianie i trwała ondulacja część z nich zrywają, stąd gumowate, łamliwe pasma po zbyt agresywnych zabiegach. Dodatki typu plex, dołączane do rozjaśniacza, pomagają ograniczyć zrywanie wiązań w trakcie zabiegu, ale nie cofną wcześniejszych zniszczeń.
Brakujące pojęcia
Napisz na Instagramie (@martyna.haircare), czego szukałaś. Jeśli pytanie wraca w gabinecie, dopiszę definicję.
Masz pytanie o swoje włosy? Zobacz, jak wygląda konsultacja trychologiczna, 250 zł.